اسباب بازی های موفق دنیا، ارائه شاخص هایی برای طراحی اسباب بازی مطلوب/ زينب اخوان

اسباب بازی های موفق دنیا، ارائه شاخص هایی برای طراحی اسباب بازی مطلوب/ زينب اخوان

دوشنبه 13 اردیبهشت 1400 - 13:01
اين مقاله سعی دارد با بررسی شرکت های برتر تولید کنندۀ اسباب بازی و محصولات مطرح آنها، به یک سری شاخص ها، برای کمک به طراحی یک اسباب بازی مطلوب برای کودکان امروز دست يابد.

اسباب بازی های موفق دنیا، ارائه شاخص هایی برای طراحی اسباب بازی مطلوب

نویسنده: زينب اخوان / فصلنامه تحلیلی و پژوهشی هنر و طراحی صنعتی چهارباغ / نمره دهم/ جلد دوم سال پنجم/ بهارو تابستان 92

اشاره 

در طول تاریخ بازی و ابزارهای بازی برای کودکان وجود داشته است و متناسب با زمان هر بازی، کودکان را برای تمرین نقش هایی که قرار است در زندگی آینده به عهده گیرند و ورود به زندگی آینده، آماده کرده است. همچنین بازی و اسباب‌بازی، به رشد مهارت های جسمی و ذهنی کودکان کمک می‌کند و یادگیری مهارت های ارتباطی و اجتماعی و ابراز احساسات را در کودکان تسهیل می‌کند و بستری برای رهایی کودک از استرس و فشارهای روحی–روانی فراهم می آورد. به طورکلی یادگیری از طریق بازی بهتر و لذت بخش تر صورت می‌گیرد و فضای مناسبی برای آموزش مفاهیم مختلف فراهم می آید. با توجه به اهمیت بازی و اسباب‌بازی، لازم است که به طراحی یک اسباب‌بازی خوب توجه ویژه ای شود. طراحی یکی از پایه ای ترین مواردی است که می‌تواند تأثیر شایانی بر رشد، آموزش، رفتار و ... داشته باشد و آگاهی از اصول طراحی درست و مناسب می‌تواند پیامدها و خروجی های طراحی را کنترل کند. بنابر این شناخت ویژگی های موردنیاز یک اسباب‌بازی، برای طراحی یک اسباب‌بازی خوب ضروری است. سه شرکت برتر تولیدکنندة اسباب‌بازی در دنیا، کمپانی های متل، هاسبرو و لگو هستند که نزدیک به یک قرن، به عنوان شرکت های مطرح اسباب‌بازی شناخته شده اند و محصولات آنها ویژگی های منحصربه فردی دارد که با بررسی این سه شرکت، این ویژگی های خاص آشکار خواهند شد. این مقاله سعی دارد با بررسی شرکت های برتر تولیدکنندة اسباب‌بازی و محصولات مطرح آنها، به یک سری شاخص ها، برای کمک به طراحی یک اسباب‌بازی مطلوب برای کودکان امروز دست یابد.

ویژگی های یک اسباببازی خوب

یک اسباب‌بازی خوب می‌تواند دارای ویژگی های زیادی باشد که برخی از خصوصیات آن در ادامه بیان می گردد:

1- به کودک در رشد و پیشرفت توانایی هایش در هر مرحله از زندگی اش کمک کند.

2- به یادگیری کودکان کمک کند.

3- حس کنجکاوی کودک را تحریک کند.

4- احساس موفقیت و رضایت برای کودک ایجاد کند.

5- در درک معانی کلمات و فراوان احساسات به کودک کمک کند.

6- کودکان را به عادات خوب وادار کند.

7- ایمنی و رعایت استانداردهای مربوط به آن را رعایت کند. (برخی از استانداردهای اسباب‌بازی‌ها شامل: استاندارد ایمنی مشتری برای اسباب‌بازی‌های کودکان زیر 14 سال ASTM F963-11 و Public law 110-314-AUG.14.2008 و ...

8- کاربرد آزادانه و استفاده از تخیل و ایده پردازی در روش بازی و تقویت قدرت جستجو و انتخاب.

9- جاذبۀ طولانی مدت برای کودک داشته باشد و تکراری نشود.

10- حواس پنج گانه کودک را تحریک و تقویت کند.

11- متناسب با سن کودک طراحی شود.

12- کیفیت ساخت خوبی داشته باشد و با دوام باشد.

13- امکان بازی گروهی را فراهم آورد.

14- کودکان را در دنبال کردن چالش ها و رسیدن به موفقیت، قاطع سازد و با ایجاد حس رقابت و کسب تجربه موفق در بازی به آنها انگیزه دهد.

15- متناسب با توان اقتصادی والدین باشد.

البته باید این نکته را در نظر بگیریم که با توجه به الگو و هدف بازی، هر اسباب‌بازی می‌تواند تنها تعدادی از ویژگی های بالا را در اولویت های خود داشته باشد و بقیۀ موارد با توجه به الزامات طراحی، کم رنگ می‌شوند.

الگوهای بازی

بازی ها از نظر قاعده و نوع بازی به دسته های مختلف تقسیم می شوند که عبارتند از؛

1- بازی‌های حسی (sensation play): بازی‌هایی که پنج حس را تحریک می‌کند (بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی، لامسه).

2- بازی‌های پر تحرک (Action play): بازی‌هایی که فعالیت فیزیکی، سرسختی، جست وخیز و مهارت های حرکتی را تشویق می‌کند.

3- بازی‌های تقلیدی (pretend play): خلاقیت، پایه داستانی، بازی تجسمی که بر قوه تخیل، نقش ها و رؤیاها تمرکز دارد.

4- بازی‌های مشارکتی (cooperative play): بازی‌های تیمی و گروهی و توجه به حس هدف مشترک (تقویت روحیۀ مشارکت و همکاری).

5- بازی رقابتی (competitive play): بازی‌هایی که دو نفر یا بیشتر در رقابت باهم قرار می‌گیرند، مثلاً بازی‌های مسابقه ای.

6- بازی‌های حماسی (Heroic play): بازی‌های تخیلی که روی بازیگری سناریوهای خوبی در برابر بدی یا نقش های بشردوستانه تمرکز دارد مثل منجی ها، قهرمانان.

7- بازی‌های گشتاری (Transformation play): بازی‌هایی که شامل ساخت وساز، شخصی سازی، پیکربندی و تغییر وضعیت هستند (بازی‌هایی که بارها و بارها می‌توان ساخت).

8- بازی‌های حل مسئله (Problem solving play): بازی‌هایی که بر مبنای استراتژی کشف قوانین، آزمایش و خطا، تجربه، تصمیم گیری، دقت و تفکیک پذیری هستند.

9- بازی‌های مجموعه‌ای یا کلکسیونی (Collecting play): بازی‌هایی که با جمع آوری و خریداری اشیائی رده بندی شده درگیرند و با گروه بندی، سازمان بندی یا نمایش دادن سروکار دارند.

10- بازی‌های تربیتی (nurture play): بازی‌هایی که ابراز حمایت، عشق و رفتارهای مراقبتی و توجه را تشویق می‌کنند.

حال به بررسی سه شرکت برتر اسباب بازی در دنیا و بررسی نمونه ای از محصولات این شرکت ها می پردازیم.

کمپانی متل

کمپانی متل در سال 1945 فعالیت خود را با تولید قاب عکس شروع کرد و بعد از آن که دورریختنی های قاب عکس ها را به مبلمان عروسک تبدیل کرد، وارد بازار تولید اسباب‌بازی شد و اولین عروسک خود را به نام باربی در سال 1959 وارد بازار کرد. بعدها برای ارتقای خود به تولید برخی بازی‌های جدید و خرید کمپانی های اسباب‌بازی مشهور پرداخت و هستۀ مرکزی خود را بزرگ کرد تا به اولین شرکت تولیدکنندۀ اسباب‌بازی در دنیا تبدیل شد.

اهدافی که این شرکت برای خود در نظر گرفته است؛ کیفیت، ایمنی، نوآوری. در متل ایمنی اسباب‌بازی اولین اولویت است و برای حفظ اطمینان مشتری از کیفیت و ایمنی اسباب‌بازی تلاش می‌کنند. تدوام اعتماد مشتری در شرکت متل با تلاش در به کارگیری و گسترش استانداردهای سخت گیرانه از طراحی محصول تا تولید و توزیع آن، به دست می آید.

شعار استراتژیک متل بازی مسئولانه است که در شعارهای زیر انعکاس یافته است: بازی منصفانه، بازی باهم، بازی به سمت پیشرفت، بازی مشتاقانه (Play fair, play together, play to grow, play with passion). دو محصول برتر شرکت عبارتند از؛ عروسک باربی که یک اسباب‌بازی دخترانه است و چرخ های آتشین (Hot wheels) که یک اسباب‌بازی پسرانه است.

باربی

باربی یک عروسک مد نوجوان است که تغییراتی در طی تاریخ کرده است عبارتند از: اضافه شدن مفصل های بدن و باز و بسته شدن چشم ها، تغییر سایز غیرواقعی اولیۀ باربی که ترکیبی از سایزهای 38-18-36 بود. باربی 125 شغل و ظاهر انواع ملیت ها و فرهنگ ها را به خود گرفته است. هفتاد طراح مد برای آن طراحی کرده اند و خانواده و لوازم جانبی بسیاری نیز برای آن طراحی شده است. انواع باربی های موجود عبارتند از:

  1. باربی های شخصیت سازی شده (personalized)
  2. باربی در لباس فرهنگ های مختلف
  3. باربی همراه مد (style)
  4. باربی کلکسیونی
  5. باربی با لوازم جانبی و ...

باربی در دسته بازی‌های دختربچه‌ها و همچنین بازی‌های خانوادگی و هجده سال به بالا هم قرار می‌گیرد، به علاوه جنبۀ کلکسیونی نیز دارد.آنچه در اسباب‌بازی باربی دیده می‌شود:

  • ترکیبی از الگوهای تقلیدی، تربیتی و کلکسیونی.
  • نقش پذیری و نقش بازی کردن کودک.
  • کمک به تخیل کودک در پذیرش نقش ها و انجام کارها با استفاده از لوازم جانبی.
  • ظاهر و پوشش مرتبط با هر فرهنگ.
  • توجه به جنسیت کودک (باربی و نقش های مذکر مقابل آن).
  • تنوع و جذابیت ظاهری و تنوع نقش ها.
  • کیفیت و ایمنی.

بازی چرخهای آتشین (Hot wheels)

بازی چرخ های آتشین، ماشین های دایکستی با مقیاس 1:64 هستند. این اسباب بازی در سال 1967وارد بازار شدند. چند سال پس از حضور در بازار مقیاس آن به 1:43تغییر کرد. این بازی ویژۀ گروه پسران است و از روی بلوپرینت ماشین های واقعی کمپانی های بزرگی همانند کرایسلر، جنرال موتورز، تویوتا، فراری و مزدا ساخته شدند. خط تولید این اسباب بازی شامل: مسیرهای بازی، لوازم جانبی، انواع وسایل نقلیه مثل ماشین های الکتریکی قابل شارژ Sizzlers، قطارهای Hot line، موتورسیکلت های R-R-Rumblers، هواپیماهای Hot Bird و نیم آدم، نیم ماشین کمدی Farbs می‌باشند. کیفیت این اسباب بازی در طی سال های تولید با تغییراتی بر روی نوع رنگ آمیزی، انتخاب مواد و متریال های چرخ و مکانیزیم های آن و کیفیت سرعت آن، انجام شد و کیفیت این اسباب بازی در طی تغییرات روز به روز بهبود یافت.

ویژگی هایی که در این بازی مشاهده می‌شود در موارد زیر خلاصه می شود:

  • ترکیبی از الگوهای بازی‌های گشتاری (ساخت مسیر)، مشارکتی، رقابتی و کلکسیونی.
  • کیفیت بالا
  • ایجاد هیجان و انگیزه در کودک برای ادامه بازی
  • بالا بردن دقت و توانایی در ساخت
  • ایجاد حس رقابت و پذیرش برد و باخت در زندگی واقعی
  • ایمنی
  • توجه به جنس و سن کودک
  • کمک به یادگیری مفهوم قوانین سادۀ سرعت و حرکت
  • آشنایی کودک با انواع وسایل نقلیه و ...

تصویر شماره یک- مونوپولی (Monopoly) شرکت Hasbro

شرکت هاسبرو

هاسبرو یک کمپانی چندملیتی سازندۀ اسباب‌بازی و گیم بوردها در امریکا است. هدف اولیۀ آنها: آوردن بازی به زندگی کودکان و خانواده های سراسر جهان از طریق برندهای محبوب. اهداف استراتژیک این شرکت تولید اسباب‌بازی‌های نوآورانه همراه با کیفیت و ایمنی محصول و توجه به رویکرد پایداری در ارائۀ محصولات است. شعار هاسبرو ساختن لبخند جهانی (Making the world smile) است.

هاسبرو، فعالیت هایش را برای پاسخ به مسئولیت های اجتماعی در سه حوزه دنبال می‌کند؛

  • ایمنی محصول.
  • اخلاق تولید.
  • پایداری محیط زیست.

بازی مونوپلی Monopoly شرکت هاسبرو

این بازی یک گیم بورد است که در طی آن بچه‌ها با مفاهیم مالی، بانکداری و خرید و فروش و پس انداز آشنا می‌شوند. ویژگی های آن عبارتند از؛

  • قرارگیری در دستۀ بازی‌های رقابتی و مشارکتی
  • آموزش مفاهیم موجود در زندگی واقعی، شامل مسائل اقتصادی
  • ایجاد هیجان و اشتیاق به ادامۀ بازی
  • تداوم در جذابیت بازی برای کودک از طریق استفاده از شانس و احتمال (کاربرد تاس)
  • آموزش رعایت قوانین از طریق انجام دستوالعمل کارت های بازی
  • احترام به دیگران و تعامل اجتماعی از طریق بازی گروهی
  • تجربۀ حس موفقیت و رضایت

شرکت لگو

در سال 1932 با ساخت عروسک های چوبی کار خود را شروع کرد. سال 1958 آجر لگو با یک سیستم چفت شونده، به شکل امروزی خود، راه اندازی شد و در کپنهاگ دانمارک به عنوان اختراع ثبت شد. نام لگو توسط اوله کریستین سن، صاحب شرکت، از ترکیب دو کلمۀ دانمارکی LEG, GODT به معنای بازی خوب ترکیب شد. بدون اینکه او بداند معنای این کلمه در لاتین به معنای «من کنار هم می گذارم» است.  انواع بازی‌های طراحی شده در این شرکت، بر پایۀ آجرهای لگو هستند حتی ربات ها و بازی‌های کامپیوتری شرکت لگو. تفکر جاری در لگو عبارت است از اینکه؛ بازی یک عنصر کلیدی در رشد و پیشرفت بچه‌ها و ابزار شبیه سازی ایده ها و تخیلات آنهاست. هدف محصولات لگو «الهام و پیشرفت سازندگان آینده» است و برمبنای یادگیری و پیشرفت در حین بازی طراحی می‌شوند.

فلسفۀ لگو این است که یک بازی خوب، کودک را برای زندگی آینده توانا می سازد. شعار لگو؛ تنها بهترین کافی است. ارزش های اصلی لگو؛ تفریح، خلاقیت  و کیفیت است. ویژگی آجرهای لگو به شرح زیر هستند؛

  1. هرکسی هرچیزی را می‌تواند بسازد، بنابراین بدون محدودیت در سن و تخیل، این اسباب بازی ها می‌تواند یک اسباب‌بازی برای همۀ افراد و در همۀ زمان ها باشد یا به عبارتی یک بازی بی زمان timelessness است.
  2. ویژگی ساختاری آن باعث می‌شود که یک بازی، خرید آن، سال‌ها سرگرمی. یعنی خاصیت تکرارناپذیری دارد و هربار می‌توان موضوعی متفاوت را با آجرهای لگو ساخت درست همانند سلول های بنیادی.
  3. ویژگی ساختاری آن، جذابیت یکسانی برای پیر و جوان دارد و همه را به خود جذب می‌کند.
  4. آجرهای قدیمی و جدید، قابل چفت شدن به یکدیگر هستند.کیفیت، یکی از اهداف و شعارهای اصلی شرکت لگو است، بنابراین از همان ابتدا آنقدر با کیفیت ساخته شده اند که قابلیت چفت شدن با آجرهای جدید را دارند.
  5. قابلیت رنگ و نقش پذیری پلاستیک ها و اینکه کیفیت رنگ ها، کاملاً ایمن برای بچه‌هاست و تنوع زیادی را باعث شده است.
  6. مهم ترین هدف و شعار اصلی لگو، «یادگیری از طریق بازی» است. این اسباب‌بازی جنبۀ آموزشی قوی، علاوه بر ویژگی های دیگر دارد. حتی در اسباب‌بازی رباتی (Mindstorms) و بازی‌های ویدئویی و سایر بازی‌ها، این هدف دنبال شده است.
  7. توجه به ایمنی جسمی و روحی بچه‌ها از طریق آزمایش ایمنی مواد و متریال های به کار رفته در اسباب‌بازی برای بچه‌ها (مثلاً آزمایش با مادۀ بزاق مانند)، توجه به ابعاد آجرها در تناسب با سن کودک (برای جلوگیری از قورت دادن و تقویت مهارت های حرکتی کودک و ...) همچنین توجه به امنیت محیط بازی‌های آنلاین از نظر خانواده ها و ...
  8. جمع کردن اعضای خانواده دورهم در گیم بوردها و بازی‌های آجری لگو، همچنین بازی‌های کامپیوتری و ویدئویی آن، قابلیت بازی چند نفره و جمعی را دارند.
  9. واقعیت بخشیدن به ایده ها و خلاقیت بالا در بازی.

شاخص های استخراج شده که در طراحی بازیهای این سه شرکت دیده میشود

  1. برای طراحی یک بازی ابتدا هدف بازی را تعیین می‌کنیم و مشخص می‌کنیم که بازی در کدام دسته از الگوهای بازی قرار دارند. بهتر است که یک بازی ترکیبی از دو یا چند الگو و با محوریت یکی از الگوها باشد.
  2. در تعیین گروه هدف، سن و جنس از مهم ترین مواردی است که باید در نظر گرفته شود. براین اساس می‌توان نیازهای واقعی مربوط به گروه هدف را تشخیص داد و بر مبنای توانایی های جسمی، ذهنی و روحی آن گروه، طرح مناسبی داد که کارآیی کافی داشته باشد.
  3. مورد مهم دیگری که در این شرکت ها از اولویت های اصلی قلمداد می شد، ایمنی محصول بود که در این راستا مواد و متریال، ارگونومی، ابعاد اسباب‌بازی برای جلوگیری از خفگی، سن کودک و موارد دیگر، باید با استانداردهای موجود مطابقت می‌کرد.

4.کیفیت شاخص دیگری است که این شرکت ها، آن را از اهداف اصلی و شعارهای خود قرار داده اند. کیفیت علاوه بر این که می‌تواند به کارکرد صحیح و دوام اسباب‌بازی کمک کند، در ایمنی آن تأثیرگذار است و زیبایی و جذابیت اسباب‌بازی را هم بالا می برد.

  1. همگام شدن با تکنولوژی، از موارد مهمی که در سال‌های اخیر میزان فروش این شرکت ها را تحت تأثیر قرار داده است. ترکیب ایده های بازی‌های فیزیکی و سیستم های ویدئویی و کامپیوتری و امکانات آنلاین و آفلاین و همچنین توجه به کاراکترهای محبوب فیلم ها و سریال ها، ازموارد مهمی است که هر سه شرکت در دستور کار خود قرار داده اند.
  2. لزوم جذابیت طولانی مدت یک بازی در این شرکت ها، یکی از چالش های اصلی محسوب می‌شود، به طوری که در برخی موارد به استفاده از ایده های شرکت های رقیب می پردازند. مثلاً ردپای استفاده از ایدۀ ساختاری لگو در بازی Kre-o هاسبرو و مدل های باربی و Hotwheels چرخ های آتشین ساخت شرکت Mega bloks دیده می‌شود.
  3. وجود خلاقیت و استفاده از قوۀ تخیل در بازی‌ها، کمک زیادی به تکرارناپذیری و جذابیت دائمی آن دارد و انعطاف در روش استفاده از یک بازی و قابلیت تغییر قوانین بازی توسط کودک، به این امر یاری می رساند.این ویژگی را با افزودن لوازم جانبی به باربی، طراحی انواع مدل های ساختاری باربی و لوازم آن توسط شرکت Mega bloks، مدولارکردن قطعات مسیرهای بازی Hotwheels، طراحی بازی Kre-o توسط شرکت هاسبرو، استفاده از تاس و احتمال های مختلف در بازی‌های تخته ای مثل Monopoly هاسبرو و گیم بوردهای لگو و امکان تغییر قوانین و چیدمان بازی در گیم بوردهای لگو، گام هایی در جهت انعطاف و کاهش تکرار در بازی هستند.
  4. زیبایی و جذابیت بصری بازی نیز در جذب کودک مهم است و در این راستا، استفاده از رنگ ها و برچسب ها و تزئینات مختلف، نوع متریال و کیفیت اسباب‌بازی تأثیرگذار است.
  5. تأکید بر هدف بازی، یادگیری و آموزش، تخلیۀ هیجان ها و احساسات، افزایش توانایی های جسمی، افزایش توانایی های مشارکتی و... باید همواره در طول بازی مدنظر قرار گیرد و کیفیت آن در هر مرحله از بازی افت نکند و یا نادیده گرفته نشود.

پیشنهادهایی برای مطالعۀ بیشتر

 

  • International Directory of Company Histories, Vol.61. St. James Press, 2004.
  • The LEGO Group, A short presentation, 2011
  • www.mattel.com
  • www.hasbro.com
  • www.LEGO.com
  • www.megabloks.com
  • http://csr.hasbro.com/index.php
  • www.parents-choice.org/default.cfm
  • http://melodyandes.weebly.com/educational-toys-and-child-safety-important-factors-to-consider-in-choosing-childrenrsquos-toys.html
  • http://kidshealth.org/parent/growth/learning/safe_toys.html
  • http://globalcitizenship2012.corporate.mattel.com/our-products/index.html#Our-Products
  • www.coolest-toys.com/

 

اسباب بازی، بازی رومیزی، شناخت اسباب بازی، شاخص های اسباب بازی، ویژگی های اسباب بازی، الگوهای بازی، کمپانی های اسباب بازی، مونوپولی، لگو، شاخص های مطلوب، برندهای مطرح در اسباب بازی، دسته بندی اسباب بازی
مطالب مرتبط
ارسال نظر
  • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
  • - لطفا دیدگاهتان تا حد امکان مربوط به مطلب باشد.
  • - لطفا فارسی بنویسید.
  • - میخواهید عکس خودتان کنار نظرتان باشد؟ به gravatar.com بروید و عکستان را اضافه کنید.
  • - نظرات شما بعد از تایید مدیریت منتشر خواهد شد